Cuộc sống vẫn không ngừng vận hành, một năm mới đã đến với bao niềm vui mới. Năm nay, ngày thứ bảy 20.02.2010, VINAPHUNU – Club Asiaticus, Câu lạc bộ Phụ Nữ Việt ở Berlin lại tưng bừng đón Tết với những tà áo dài rực rỡ khoe sắc, những khuôn mặt náo nức tươi vui của hơn hai trăm khách tham dự thuộc các tổ chức nhà nước, đại diện Đại Sứ quán VN, đồng nghiệp và bạn bè người Đức cũng như người Việt trên khắp Berlin đến dự. Tiếng đàn bầu điêu luyện mượt mà, thiết tha của nghệ sĩ Thanh Witt đã mở đầu chương trình cho buổi liên hoan đón Xuân Canh Dần và khai mạc triển lãm „Tranh Hàng Trống“ của CLB. Vẫn giữ truyền thống mọi năm, thông qua các cuộc triển lãm để giới thiệu về đất nước Việt Nam, về những tinh hoa văn hóa của Dân tộc Việt ở khắp mọi miền như năm thì tổ chức triển lãm „Thổ cẩm VN“, „Lụa Hà Đông“, năm thì „Đèn lồng Hội An“, „Sơn mài VN“, và năm ngoái là „Tranh chữ và ông đồ“…thì năm nay đề tài trưng bày đã được ấp ủ chuẩn bị từ 2 năm trước, đó là triển lãm về „Tranh Hàng Trống“, một di sản đặc sắc của chốn kinh kỳ nhằm hướng tới kỷ niệm đại lễ 1000 năm Thăng Long Đông Đô Hà Nội. Việt Nam từ xa xưa, tranh in trên giấy đã là một loại hình nghệ thuật vô cùng đặc sắc và phong phú, mang đậm đà bản sắc dân tộc và không hề bị đồng hóa, đó là các dòng tranh như tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), tranh Kim Hoàng (Hà Tây cũ), tranh làng Sình (Huế) hay tranh Hàng Trống (Hà Nội)… Điều đặc biệt đó còn được thể hiện ngay từ nguyên liệu giấy làm tranh đều được khai thác từ thiên nhiên như cây dó, vỏ điệp… góp phần tạo nên những tác phẩm có sức sống lâu bền với thời gian. Theo các nhà nghiên cứu, có lẽ dòng tranh Hàng Trống xuất hiện từ khoảng thế kỷ 16, thời nhà Mạc, là dòng tranh chịu ảnh hưởng nhiều luồng tư tưởng văn hóa, tôn giáo, vùng miền, là kết quả của sự giao thoa tinh hoa giữa Phật giáo, Nho giáo, giữa loại hình tượng thờ, điêu khắc ở đình, chùa và cả những nét đẹp trong sinh hoạt văn hoá hằng ngày. Tranh Hàng Trống mang một vẻ đẹp độc đáo, rực rỡ, tươi vui, giàu sức sống, thể hiện ước mong của con người về sự bình an, thịnh vượng, hướng tới Chân Thiện Mỹ. Ngày trước tranh Hàng Trống thường được các gia đình thị dân sống trong thành Hà Nội sắm về để treo trong nhà ngày Tết hoặc treo nơi thờ cúng tại các đền, chùa, phủ, miếu… tùy loại tranh, hoặc đơn giản chỉ là để trang trí. Không giống như tranh Đông Hồ và tranh Kim Hoàng thường được dân các vùng sắm vào dịp Tết để dán vách nhà, hết năm lại bỏ di dán tranh mới hay như tranh làng Sình được in ra để phục vụ tín ngưỡng cúng xong đem đốt đi… Tranh Hàng Trống được lưu giữ nhiều năm bởi sự trang trọng, uy nghiêm của nó. Về màu sắc và cách vẽ tranh Hàng Trống cũng có nhiều khác biệt so với các dòng tranh khác, sau bản in mực là nghệ nhân sẽ được hoàn toàn bay bổng trong sáng tác với các màu tự nhiên vô cùng đa dạng và rực rỡ để điểm tô cho bức tranh thêm sống động, uyển chuyển. Bởi vậy, mỗi bức tranh Hàng Trống là một phiên bản duy nhất. Do để phục vụ chủ yếu cho người dân ở đất kinh kỳ, kẻ chợ, thường là nhà cửa cao rộng nên khuôn khổ bức tranh cũng lớn hơn nhiều so với các loại tranh khác, nét vẽ cũng tinh tế hơn, đề tài phong phú hơn và kỹ thuật cũng phức tạp hơn như ở kỹ thuật vẽ „vờn màu“ rất đặc biệt tạo cho bức tranh những mảng màu sáng tối, đậm nhạt nhờ cách điều chỉnh ngọn bút lông chấm 1 nửa màu, một nửa nước khi vẽ… Tranh Hàng Trống có một đề tài đặc biệt được không những từ Phủ chúa cho đến người dân đất kẻ chợ ưa chuộng mà người vùng cao cũng rất hay về „thỉnh“, đó là tranh thờ được dùng để trang trí nơi điện, phủ, miếu mạo phục vụ cho tín ngưỡng cộng đồng. Sau những thăng trầm của lịch sử, của thời gian, sau những cận kề với sự mai một gần như hoàn toàn, hiện tại tranh Hàng Trống đang dần trở lại với lòng mong muốn duy trì và phát huy tinh hoa văn hóa dân tộc của duy nhất một gia đình nghệ nhân có tâm huyết với nghề, với bản sắc văn hóa của đất nước, ông Lê Đình Nghiên, người đang có duyên nắm giữ một chút hồn dân tộc! Cũng trên tinh thần đó, VINAPHUNU- Asiaticus đã chọn lọc trong sự phong phú của dòng tranh này những bức tranh có tính đặc sắc, tiêu biểu như: tranh thờ là những bức Đức Quan Thế Âm, Bà chúa Thượng ngàn, Bạch Hổ, Ngũ Hổ Thần tướng; tranh Tứ bình có Tố nữ, Tùng Trúc Cúc Mai…; Nhị bình có Thiên hạ thái bình, Lý ngư vọng nguyệt; đề tài sinh hoạt có Đánh ghen, Chợ quê, Bịt mắt bắt dê…; Tranh Tết là Phúc Lộc Thọ, Thất đồng… với mong muốn đem đến cho người xem chút hiểu biết nhất định về một góc tài hoa của người Hà Nội cổ, một mảng nhỏ, giản dị và khiêm nhường trong bức tranh văn hóa tổng thể của đất Thăng Long ngàn năm văn vật. Và đó cũng chính là một sự bày tỏ trân trọng đến nghệ nhân Lê Đình Nghiên, người đã giúp đỡ cho sự thành công của cuộc triển lãm này, đến một dòng tranh dân gian của Thăng Long xưa đang bị sự lãng quên đe dọa; và hơn hết đó cũng chính là tấm lòng của những người Việt xa xứ hướng về Đại Lễ 1000 năm Thăng Long. Triển lãm Tranh Tết 2010 còn đặc biệt ở chỗ tất cả những bức tranh đều được đề giá bán với mục đích góp quỹ ủng hộ người nghèo của báo An Ninh thế giới trong chuyến về nguồn vào tháng 3 tới đây của nhóm thành viên CLB. Đây thực sự là một ý tưởng tốt đẹp và hướng thiện đã được đông đảo khách mời tham gia đấu giá, hầu hết những bức tranh Hổ như Bạch Hổ, Hắc Hổ, Ngũ Hổ… đều có người mua, không hẳn vì là năm Hổ mà thực sự người mua đã cảm nhận được nét đẹp độc đáo, tinh diệu riêng có của thể loại tranh này vì ngay tại Việt Nam những bức tranh Hổ cũng luôn được đặt hàng nhiều nhất cho dù không phải năm Hổ. VINAPHUNU – Asiaticus đã hoàn toàn đúng khi lựa chọn con đường đi của mình, đó là chú trọng tổ chức những triển lãm nhỏ, mà đề tài vô cùng phong phú để đưa văn hóa Việt Nam giới thiệu không chỉ với đông đảo công chúng Đức, giúp họ hiểu hơn về tinh thần Việt, văn hóa Việt, con người Việt… mà ngoài ra còn hữu ích đối với cả cộng đồng người Việt bởi cũng góp phần làm giàu thêm vốn kiến thức văn hóa cho chính người Việt xa xứ. Và một điều tưởng như đơn giản nhưng có lẽ phải đến vài chục năm sau người Việt Nam sinh sống ở Đức mới cảm nhận được hết giá trị của nó, đó là lớp trẻ sinh ra và lớn lên ở Đức, dù mang Quốc tịch Đức nhưng sẽ luôn sống hòa hợp với hai nền văn hóa, sẽ vẫn giữ trong mình trái tim Việt khi còn đó những con người tâm huyết vẫn đang ngày đêm âm thầm gieo văn hóa Việt vào tâm hồn chúng.

Thu Mai- Berlin

Advertisements